Mali Tablolar Analizi -4

18 Ekim 2011 by

Mali Tablolar Analizi -4

Oranlar ile Mali Tablolar Analizi

Bir yazı dizisiyle, mali tabloların analizinde kullanılan oranlar (rasyolar) ile analiz usulünü açıklamaya çalıştım.

Birinci yazıda, mali tablolar analizinin amacı ve oranlar ile analiz konusunda kısa açıklamalar yaptım.

İkinci yazıda likidite ve finansal durum ile ilgili oranlar ile yapılan analiz, üçüncü yazıda ise, ?bilanço varlıklarının kullanılması ile ilgili oranlar? kullanılarak yapılan analiz hakkında açıklamalarım oldu.

Yazıları okumak isterseniz lütfen aşağıdaki butonları tıklayın.

Birinci yazıyı okumak için lütfen burayı tıklayın. İkinci yazıyı okumak için lütfen burayı tıklayın. Üçüncü yazıyı okumak için lütfen burayı tıklayın.

 

 

Konunun muhasebe ve finans çalışanları için önemli olduğunu düşünüyorum. En azından mali tabloları hazırlayan muhasebe bölümünün, hazırladıkları tabloların analizi konusunda da bilgi sahibi olmaları gerektiğini düşünmekteyim.

Bu yazı dizisini burada anlattığım ?kârlılık ve faaliyet sonuçları ile ilgili oranlar? ile tamamlıyorum.

Kârlılık ve Faaliyet Sonuçları İle İlgili Oranlar

Oranlar ile satış kârlılık analizi.

Bir işletmenin gelir tablosunun sonunda bulunan kâr rakamı mutlak değer olarak görülür. Ancak bu kâr, işletme için olması gereken, faaliyetler sonucu uygun, arzulanan bir kâr mıdır ? Bunun cevabını bulmak gerekir.

İşletmenin kâr oranını, bulunan sektördeki şirketlerin kâr oranı ya da sektör ortalamaları ile mukayese etmek doğru olacaktır.

Öyle ki, işletmenin elde ettiği kâr, tutar olarak yeterli görülmemesine, düşük olarak değerlendirilmesine rağmen içinde bulunduğu sektördeki şirketlerin kâr oranından daha yüksek bir orana sahipse işletme başarılı olarak değerlendirilebilir.

Kârlılık oranlarının önemli olanlarını şöyle sıralayabiliriz ;

–          Öz kaynak kârlılık oranı :

İşletme sahiplerinin yatırdığı tutar diyebileceğimiz öz kaynakların verimliliğini göstermesi açısından bu oran işletme ortakları için bir anlam ifade edecektir.

Öz kaynak kârlılık oranını formül olarak şöyle yazabiliriz ;

Öz Kaynaklar Net Kârlılığı = Vergi Sonrası Net Kâr / Öz Sermaye

Burada şunu göz ardı etmemek gerekir ; İşletme ortaklarının işletmeye koydukları sermayeyi başka yerlerde daha yüksek bir kâr oranı ile değerlendirme imkânı varsa, işletmenin elde ettiği öz kaynak kârlılık oranı işletme ortaklarını tatmin etmeyecektir.

Öz kaynak kârlılık oranını, vergi öncesi kâr ile de hesaplamak mümkün, yani formülün pay?ına net kâr yerine vergi öncesi kârı koyarak hesaplama yapılabilir.

Vergi oranında olabilecek değişikler işletmenin vergi sonrası kârını etkileyecektir. İşletmenin faaliyetleri sonucu elde ettiği vergi öncesi kârı dikkate almak belki daha anlamlı olacaktır.

–          Satış kârlılık oranları :

a)      Net satış kârı oranı ;

Ödenecek vergiler de düşüldükten sonra bulunan net kârın net satış tutarına oranlanması ile bulunur.

Formülü şöyle yazabiliriz ;

Net satış kârı oranı = Vergi Sonrası net Kâr / Net Satışlar

Bu oranının yeterliğine, işletmenin geçmiş yıllardaki elde ettiği orana, sektördeki diğer işletmelerin oranlarına bakarak bir yorum yapmak anlamlı olabilir.

b)      Faiz ve vergi öncesi kâr oranı ;

İşletmenin ekonomik verimliliğini ölçen bu oran, finansman giderleri öncesi kârın net satışa bölünmesi ile hesaplanır.

Formülü şöyle yazabiliriz ;

Faiz vergi öncesi kâr oranı = (Vergi Öncesi Kâr + Finansman Giderleri) / Net satışlar

Bu oran bize şirketin esas faaliyetleri sonucunda elde ettiği kârlılığı gösterecektir.

c)       Brüt kâr oranı ;

İşletmenin satış maliyetlerini karşıladıktan sonra elde ettiği kârı gösterir. Net satışlardan satılan malın maliyetinin düşülmesi ile bulunan kârın net satışlara oranıdır.

Brüt kâr, işletmenin faaliyet giderleri, finansman giderleri ve diğer gelir-giderlerinden önceki kâr olup bu giderleri karşılaması halinde işletme vergi öncesi kâr elde eder.

Formülü şöyle yazabiliriz ;

Brüt Kâr Oranı = Brüt Kâr / Net satışlar

Bu oranın yorumu için, işletmenin daha önceki yıllarda elde ettiği brüt kâr oranı ile, sektördeki diğer işletmelerin brüt kâr oranı mukayese edilmesi faydalı olacaktır.

Brüt satış kârının düşmesi veya artmasında aşağıdaki etkenler rol oynayabilir.

  1. Maliyetler değişmemesine rağmen satış fiyatları artması brüt kârı artırır.
  2. Satış fiyatları artmamasına rağmen maliyetlerin artması brüt kârı düşürür.
  3. Satış fiyatların artmamasına rağmen maliyetlerin düşürülmesi brüt kârı artırır.
  4. Satış fiyatları düşürülmek zorunda kalınmasına rağmen maliyetlerde düşüş sağlanamazsa brüt kâr azalır.

Satış kârlılık oranlarının analizinde, oranların birlikte değerlendirilmesi işletmenin faaliyet sonuçlarının daha iyi yorumlanmasını sağlayabilir.

Mesela işletmenin brüt kâr oranının mukayese edilen geçmiş dönemine göre ayni kalmasına rağmen net satış kârlılık oranı düşüş gösterebilir.

Bunun nedeni faaliyet giderlerinin (Ar-Ge, satış ve genel yönetim giderleri), finansman giderlerinin satışların artışına göre daha yüksek bir artış göstermiş olması olabilir.

Evet, uzun bir yazı dizisi ile mali tablolar analizinde kullanılan oranlar (rasyolar) ile analiz konusunu  incelemiş olduk.

Ancak şunu söylemek istiyorum, mali tabloların analizinde sadece bu yazı dizisinde bahsettiğim oranlar kullanılmıyor. Mali tablolarda yer alan kalemleri kullanarak bu yazıda söz konusu edilen oranların dışında daha çok oranlar ile analiz yapılabilir.

Yazımın birinci bölümünün başlarında da bahsettiğim gibi, amaç çok sayıda oran hesaplayarak bir anlamsız oranlar kalabalığı yaratmak olmamalı.

İşletme faaliyetleri hakkında yorum yapabilmek için, bir anlam ifade edebilecek oranların hesaplanması ve bunlar üzerinden analizlerin yapılması gerektiğini ifade etmek istiyorum.

Mali tabloların analizi konusunun, finans ve yönetim muhasebesi yöneticilerinin önemli görevlerinden olduğunu düşünüyorum.

VOLKAN KARA

S. M. Mali Müşavir

 

Faydalanılan kaynak : Finansal Yönetim, Dr. Öztin Akgüç,  Muhasebe Enstitüsü Yayın No: 65

Download the latest version of WinRAR

 

Volkan Kara

Volkan Kara

Giresun'da doğdu. İlk ve orta öğrenimini burada tamamladı. Yüksek öğrenimi İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi'nde yaptı, yine Akademi'ye bağlı Muhasebe Enstitüsü'nde "Lisansüstü Muhasebe Uzmanlığı" eğitimi aldı. 25 yıldan fazla sanayii şirketlerinde Muhasebe ve Mali İşler Yöneticiliği yaptı. Çeşitli eğitim sertifikaları yanında, mesleğinin gerektirdiği S. M. Mali Müşavir ruhsatı bulunmaktadır.

More Posts


Şimdi üye olun!

Ücretsiz e-kitabınızı alın...  Name: Email: 40 subscribers Bilgilerinizin güvenliğine saygılıyız. Email Marketingby GetResponse
Muhasebeci_Yorumluyor_QR-Code

Bir Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>


Şimdi üye olun!

Ücretsiz e-kitabınızı alın...  Name: Email: 40 subscribers Bilgilerinizin güvenliğine saygılıyız. Email Marketingby GetResponse
Önceki yazıyı okuyun:
Bilanço varlıklarının analizi
Mali Tablolar Analizi -3

Mali Analiz Mali tab...

Kapat