Maliyetlerde Finansman Giderleri

20 Ekim 2013 by

Maliyetlerde Finansman Giderleri

Maliyetler İle Finansman Giderleri İlişkisi

Bu yazıda yatırımların gerçekleşmesi için alınan kredilerin faiz ve kur farkları ile emtia alımı için katlanılan kur farklarının Vergi Usul Kanunu’na uygun olarak nasıl muhasebeleştirilmesi gerektiği hususlarını incelemeye çalıştıktan sonra finansman giderlerini (borçlanma maliyetleri) Türkiye Muhasebe Standartları‘na göre değerlendirmeye çalışacağım.

Konunun üretim yapan işletmelerde yatırım ve stok maliyetlerini oluşturan, muhasebe kayıtlarını yapan muhasebeciler için önemli olduğunu düşünüyorum.

Özellikle yurt dışından ithal edilen yatırım malları, ham madde malzeme veya satılmak üzere satın alınan ürünler için kredi kullanan işletmelerin muhasebesinde bu konu önemli.

Vergi Usul Kanunu’na Göre Değerleme

Maliyetlere alınan kredi faizleri ve kur farklarını anlatmadan önce konuyu Vergi Usul Kanunu (VUK)’ndaki ” Değerleme” yönünden incelemenin faydalı olacağını düşünüyorum.

VUK 258 nci maddede değerleme şöyle tarif ediliyor ;

Değerleme, vergi matrahlarının hesaplanmasiyle ilgili iktisadi kıymetlerin takdir ve tesbitidir.

260 ncı madde ise iktisadi kıymetlerin değerlemede nasıl dikkate alınacağı gösterilmekte;

“Değerlemede, iktisadi kıymetlerden her biri tek başına nazara alınır. Teamülen aynı cinsten sayılan malları ve düşük kıymetli müteferrik eşyayı toplu olarak değerlemek caizdir.

Yine Vergi Usul Kanunu (VUK)’nun ilgili maddeleri ile devam edelim. VUK 261 ncı maddede değerlemede hangi ölçülerin kullanılacağı gösterilmekte.

Vergi Usul Kanunu 261 ncı madde şöyle ;

Değerleme, iktisadi kıymetin nevi ve mahiyetine göre, aşağıdaki ölçülerden biri ile yapılır:

1. Maliyet bedeli;

2. Borsa rayici;

3. Tasarruf değeri:

4. Mukayyet değer;

5. İtibari değer;

6. Vergi değeri;

7. Rayiç bedel;

8. Emsal bedeli ve ücreti.

Şimdi konumuz açısından önemli olan maliyet bedeli neyi ifade ediyor ona bakalım.

Vergi Usul Kanunu 262 nci madde maliyet bedelini tarif ediyor :

Maliyet bedeli, iktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veyahut değerinin artırılması münasebetiyle yapılan ödemelerle bunlara müteferri bilumum giderlerin toplamını ifade eder.

Bu maddeye baktığımızda şunu söyleyebiliriz; bir iktisadi kıymetin maliyetinin belirlenmesi fiili maliyetinin hesaplanması ile yapılabilir.

Peki hangi kıymetlerin maliyet bedeli ile değerlenmesi gerekiyor?

Bu sorunun cevabını Vergi Usul Kanunu 269, 273, 274, 276 ve 277 nci maddelerinde buluyoruz.

Bu maddeleri burada ayrı ayrı yazmıyorum, maddelerde geçen ve maliyet bedeli ile değerlenecek kıymetleri şöyle sıralamak istiyorum;

– Gayrimenkuller,

– Gayrimenkullerin mütemmim cüzüleri ve teferruatı,

– Tesisat ve makinalar,

– Gemiler ve diğer taşıtlar,

– Gayrimaddi haklar,

– Özel maliyet bedeli,

– Demirbaş eşyalar,

– Emtia,

– İmal edilen emtia,

– Zirai mahsuller,

– Hayvanlar,

Buraya kadar Vergi Usul Kanunu’na göre değerleme nedir, değerleme yapılırken iktisadi kıymetler nasıl dikkate alınacak, değerlemede hangi ölçüler dikkate alınacak, değerleme ölçülerinden biri olan maliyet bedeli neyi içeriyor onu gördük.

Şimdi maliyet bedeli içinde özellikli bir gider kalemi olan kredi faizleri ve kur farkları nasıl değerlendirebilir ona bakalım.

Yatırımların Finansmanında Kullanılan Kredilerin Finansman Giderleri

Maliyetlerde finansman giderleri

Maliyetlerde finansman giderleri

İşletmelerin yatırımları için kullandıkları yatırım kredilerinin faizleri ile yurt dışından döviz kredisi kullanarak satın aldıkları yatırım malları için oluşan kur farklarının iktisadi kıymetin maliyetine mi eklenmesi gerektiği yoksa doğrudan gider mi yazılacağı önem arz etmektedir.

Bu konuda 163 ve 334 no.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri’nde yeterli açıklamalar bulunmaktadır.

163 ve 334 no.lu VUK tebliğlerine göre ;

Yatırımların finansmanında kullanılan kredilerle ilgili faizlerin kuruluş dönemine ait olanlarının yatırım maliyetine eklenmesi, işletme dönemine ait olanların ilgili bulundukları yıllarda doğrudan gider yazılması ya da maliyete intikal ettirilmesi gerekmektedir.

Yurt dışından döviz kredisi kullanılarak sabit kıymet ithal edilmesi durumunda, ithalat sırasında veya döviz kredisi taksitlerinin değerlemesi nedeniyle ortaya çıkan kur farklarının sabit kıymetin iktisap edildiği dönemin sonuna kadar olanları maliyete eklenmesi gerekiyor.

İktisap edildiği dönemden sonraki dönemlerde ortaya çıkan kur farklarının ait olduğu yıllarda maliyete eklenmesi ya da doğrudan gider yazılması bir seçimlik hak olmaktadır.

Kur farkının lehe olması halinde de, yine aktifleştirme döneminin sonuna kadar olan lehteki kur farkları yatırımın maliyetiyle ilişkilendirilmesi gerekiyor.

Aktifleştirme dönemi sonrası dönemde ise lehteki kur farklarının kambiyo geliri olarak değerlendirilmesi veya maliyetten düşülmesi gerekmekte.

Daha sonraki dönemlerde bu seçimlik haktan hangisi kullanılmışsa o yöntem ile işlem yapılmalıdır.

Emtia İle İlgili Kur Farkları ve Faizler

Emtia maliyetinde finansman giderleri

Emtia maliyetinde finansman giderleri

 

İşletme faaliyetleri için kullanılan krediler için ödenen faiz, komisyon giderleri ve yurt dışından satın alınan emtiaya bağlı olarak çıkan kur farkları dönem sonlarında stok maliyetiyle ilişkilendirilmeli mi yoksa gider mi yazılmalı bu konu 238 no.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde cevabını bulmakta.

 

 

Buraya 238 no.lu tebliğin ” B – DÖNEM SONU STOKLARININ DEĞERLEMESİ İLE İLGİLİ HUSUSLAR” başlıklı bölümünden iki paragrafı almak istiyorum;

…………………. Bu itibarla, emtianın satın alınıp işletme stoklarına girdiği tarihe kadar oluşan kur farklarının maliyete intikal ettirilmesi zorunludur. Stokta kalan emtia ile ilgili olarak daha sonra ortaya çıkacak kur farklarının ise, ilgili bulundukları yıllarda gider yazılması veya maliyete intikal ettirilmesi mümkün bulunmaktadır.

İşletmelerin finansman temini maksadıyla bankalardan veya benzeri kredi müesseselerinden aldıkları krediler için ödedikleri faiz ve komisyon giderlerinden dönem sonu stoklarına pay vermeleri zorunlu bulunmamaktadır. Buna göre mükellefler söz konusu ödemelerini doğrudan gider olarak kaydedebilecekleri gibi, diledikleri takdirde stokta bulunan emtiaya isabet eden kısmı maliyete dahil edebileceklerdir.

Türkiye Muhasebe Standartları (TMS) Açısından Finansman Giderleri

İşletmelerin borçlandıkları finansal kaynaklarla ilgili giderlerin muhasebeleştirilmesi TMS 23‘de gösterilmektedir.

Bu giderlerin neler olduğu sorusuna şu cevap verilebilir, borçlanmalarla ilgili olarak işletmenin katlandığı faiz, komisyon, kur farkları ve diğer giderler, aşağıda standartta verilen genel bir tarifi var.

23 numaralı Türkiye Muhasebe Standardı‘nın başlığı ” Borçlanma Maliyetleri“, bu standardın amacının borçlanma maliyetlerinin muhasebeleştirilmesinde esasları belirlemek olduğunu söyleyebiliriz.

Standartta borçlanma maliyeti şöyle tarif ediliyor ;

” Borçlanma maliyetleri: Bir işletme tarafından yapılan borçlanmalarla ilgili olarak katlanılan faiz ve diğer giderlerdir.”

Standartta özellikli varlıkların elde edilmesi, inşaası veya üretimi ile doğrudan ilişkilendirilen borçlanma maliyetlerinin bu varlığın maliyetine alınacağı, diğer borçlanma maliyetlerinin ise gider olarak muhasebeleştirileceği temel ilke olarak gösterilmekte.

Peki özellikli varlık nedir? Standarttaki tarifi şöyle ;

” Özellikli varlıklar: Amaçlanan kullanıma veya satışa hazır duruma getirilebilmesi zorunlu olarak uzun bir süreyi gerektiren varlıklardır.”

Yine standardın 7 nci paragrafında koşullara bağlı olarak özellikli varlık olabilecek varlıklar sayılmakta, bunlar ;

(a) Stoklar,

(b) İmalat tesisleri,

(c) Enerji üretim tesisleri,

(d) Maddi olmayan duran varlıklar,

(e) Yatırım amaçlı gayrimenkuller.

Özellikli varlık olamayacaklar 7 nci paragfta şöyle açıklanıyor ;

” Finansal varlıklar ve kısa süre içerisinde üretilen veya imal edilen stoklar özellikli varlık değildir. Elde edildiklerinde amaçlanan kullanıma veya satışa hazır hale gelen varlıklar da, özellikli varlık değildir.”

23 no.lu TMS’ye göre özellikli varlığın elde edilmesi, inşaası veya üretimi ile doğrudan ilişkilendirilmesi mümkün olan borçlanma maliyetlerinin o varlığın maliyetine dahil edilmesi gerekiyor.

Burada bir noktaya dikkat çekmek istiyorum standardın 10 ncu paragrafı ; doğrudan ilişkilendirilebilen borçlanma maliyetlerinin, özellikli varlıkla ilişkili harcamaların hiç yapılmamış olması durumunda ortaya çıkmayacak borçlanma maliyetleri olduğunu söylüyor.

Ancak 11 nci paragrafta, bu ilişkiyi kurmanın bazı durumlarda zor olabileceğinden de söz edilerek yorum yapılmasının gerekeceği belirtiliyor.

Standardın 20 ve 21 no.lu paragraflarına göre, bir özellikli varlığın aktifleştirme işlemine uzun süreli ara verilmesi durumunda bu dönemlere isabet eden borçlanma maliyetleri aktifleştirilmez.

Ancak önemli teknik ve idari çalışmalara devam edilmesi halinde bu döneme ait borçlanma maliyetleri aktifleştirilir.

Genel bir ifadeyle özellikli varlığın, kullanıma hazır veya satışa hazır hale getirilmesi için tüm işlemler tamamlandığında borçlanma maliyetlerinin aktifleştirilmesi de sona erer.

Borçlanma maliyetlerinin aktifleştirme konusunu 23 numaralı TMS’de detaylı olarak inceleyebilirsiniz.

Başka bir yazıda buluşmak üzere muhasebeci arkadaşlarıma hoşçakalın diyorum.

Yorumlarınızı aşağıdaki yorum bölümünden paylaşmanızı rica ediyorum.

VOLKAN KARA

S. M. Mali Müşavir

 

Volkan Kara

Volkan Kara

Giresun'da doğdu. İlk ve orta öğrenimini burada tamamladı. Yüksek öğrenimi İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi'nde yaptı, yine Akademi'ye bağlı Muhasebe Enstitüsü'nde "Lisansüstü Muhasebe Uzmanlığı" eğitimi aldı. 25 yıldan fazla sanayii şirketlerinde Muhasebe ve Mali İşler Yöneticiliği yaptı. Çeşitli eğitim sertifikaları yanında, mesleğinin gerektirdiği S. M. Mali Müşavir ruhsatı bulunmaktadır.

More Posts


Şimdi üye olun!

Ücretsiz e-kitabınızı alın...  Name: Email: 40 subscribers Bilgilerinizin güvenliğine saygılıyız. Email Marketingby GetResponse
Muhasebeci_Yorumluyor_QR-Code

Bir Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>


Şimdi üye olun!

Ücretsiz e-kitabınızı alın...  Name: Email: 40 subscribers Bilgilerinizin güvenliğine saygılıyız. Email Marketingby GetResponse
Önceki yazıyı okuyun:
İşletme Bütçesi
İşletmelerde 2014 Yılı Bütçe Çalışmaları Başlıyor

İşletme Bütçelerinin...

Kapat