Muhasebede Maliyet Hesaplama Yöntemleri-2

12 Eylül 2013 by

Muhasebede Maliyet Hesaplama Yöntemleri-2

Maliyet Hesaplama Yöntemleri Hakkında

Konuyla ilgili ” Muhasebede Maliyet Hesaplama Yöntemleri-1” başlıklı yazıda önce maliyet muhasebesi nedir, ne iş yapar kısaca incelemeye çalışmış daha sonrada maliyet muhasebesinin maliyet hesaplamak için kullandığı yöntemleri (sistemleri de diyebilirsiniz) anlatmaya çalışmıştım.

Şimdi bu maliyet sistemlerinden hangilerinin Vergi Usul Kanunu‘na, Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği‘ne ve Türkiye Muhasebe Standartları‘na uygun olduğuna bakalım.

Vergi Usul Kanunu Açısından Maliyet Hesaplama Yöntemi

Vergi Usul Kanunu (VUK) 274 ncü maddeye göre “Emtia, maliyet bedeliyle değerlenir.”. Yine VUK 262 nci maddeye göre ” Maliyet bedeli, iktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veyahut değerinin artırılması münasebetiyle yapılan ödemelerle bunlara müteferri bilumum giderlerin toplamını ifade eder.”

Vergi Usul Kanunu 275 nci maddede imal edilen emtianın maliyet bedelinin hangi giderlerden oluşacağı görülür.

VUK 275. madde şöyle ;

“İmal Edilen Emtia Madde 275-

İmal edilen emtianın (Tam ve yarı mamul mallar) maliyet bedeli aşağıda yazılı unsurları ihtiva eder:

1. Mamulün vücuda getirilmesinde sarfolunan iptidai ve ham maddelerin bedeli;

2. Mamule isabet eden işçilik;

3. Genel imal giderlerinden mamule düşen hisse;

4. Genel idare giderlerinden mamule düşen hisse; (Bu hissenin mamulün maliyetine katılması ihtiyaridir.);

5. Ambalajlı olarak piyasaya arzedilmesi zaruri olan mamullerde ambalaj malzemesinin bedeli.

Mükellefler, imal ettikleri emtianın maliyet bedellerini yukarıki unsurları ihtiva etmek şartiyle diledikleri usulde tayin edebilirler.”

Şimdi bu maddelere baktığımızda, üretilen mamullerin maliyetinin maliyet bedeliyle değerleneceği, fiili maliyet uygulanacağı ve tam maliyet sistemi uygulanacağı görülüyor.

Vergi Usul Kanunu 199 ncu maddesi kombine imalatta imalat defterinin kullanılmasıyla ilgilidir. Bu maddede kombine imalatta safhalardan bahsedilmektedir.

VUK 199 ncu madde şöyle ;

“Kombine İmalatta İmalat Defteri Madde 199-

Kombine imalat yapanlar her müstakil imal işini imalat defterinin ayrı ayrı kısımlarında gösterirler. Bu takdirde bir safhanın mamulü müteakip safhaya teslim gösterilmek suretiyle bu safhanın iptidai maddesini teşkil eder.

Kombine imalatta istenildiği takdirde her müstakil imal safhası için ayrı bir imalat defteri kullanılması caizdir.”

Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (MSUGT) Açısından Maliyet Hesaplama Yöntemleri

Maliyet hesaplama sistemlerinin seçimi

Maliyet hesaplama sistemlerinin seçimi

MSUGT’ndeki maliyet muhasebesi ile ilgili hesaplara baktığımızda maliyet hesaplamalarının tam maliyet sistemiyle olacağı, yine fiili maliyet yöntemi yanında önceden saptanmış maliyetlerinde ( tahmini veya standart maliyet sistemi) uygulanabileceği anlaşılmaktadır.

Yine MSUGT’nin hesap planı açıklamaları bölümündeki 7/A seçeneği açıklamalarında “… Eş zamanlı kayıt yöntemini kullanılması önerilen bu uygulamada, giderler yapıldıkları anda ilgili defter-i kebir hesaplarına “Fonksiyon Esasına” göre kaydedilirken, söz konusu giderler aynı zamanda yardımcı defterlerde hem çeşit esasına hem de ilgili gider yerlerine göre izlenir…” denmekte.

Kayıtların eş zamanlı, izlemeninde gider çeşitlerine ve gider yerlerine göre olmasından safha maliyeti sistemi uygulanabileceğini anlıyorum.

Türkiye Muhasebe Standartları ve Maliyet Hesaplama Yöntemleri

Maliyet hesaplama sistemleri açısından muhasebe standartlarından TMS2-Stoklar standardına bakalım.

Bu standardın 9 ncu paragrafına baktığımızda stokların maliyet ve net gerçekleşebilir değerin düşük olanı ile değerleneceği ifade edilmektedir.

Yine 10 ncu paragrafta stokların maliyetinin,

– Tüm satın alma maliyetlerini,

– Dönüştürme maliyetlerini,

– Stokların mevcut durumuna ve konumuna getirilmesi için katlanılan diğer maliyetleri içerdiği görülüyor.

11 nci paragrafta satın alma maliyetleri neler olduğu sıralanırken, 12 nci paragfta stokların dönüştürme maliyetleri gösteriliyor.

Dönüştürme maliyetleri; “direkt işçilik giderleri gibi, üretimle doğrudan ilişkili maliyetleri kapsar. Bu maliyetler ayrıca ilk madde ve malzemenin mamule dönüştürülmesinde katlanılan sabit ve değişken genel üretim giderlerinden sistematik bir şekilde dağıtılan tutarları da içerir.”

13 ncü paragrafta ise sabit genel üretim maliyetlerinin dönüştürme maliyetlerine dağıtımı açıklanmakta.

13 ncü paragrafı incelediğimizde giderlerin yüklenme biçimine göre maliyet hesaplama sistemlerinden biri olan normal maliyet sisteminin uygulanabileceği anlaşılmaktadır. Bu paragrafa göre sabit maliyetlerin boş kapasiteye isabet kısmının gerçekleştiği dönemde gider olarak sonuç hesaplarına alınacağı söylenebilir.

Yukarıda kısaca izah etmeye çalıştığım ” Normal maliyet sistemi”ni hatırlayın.

Muhasebede maliyetler nasıl hesaplanmalı

Muhasebede maliyetler nasıl hesaplanmalı

Yine standardın ” Maliyetin Ölçümüyle İlgili Teknikler” başlığı altındaki 21 nci paragrafın birinci cümlesi şöyle; “Sonuçlar maliyete yakınsa, stok maliyetinin ölçümüyle ilgili standart maliyet yöntemi ve perakende yöntemi gibi teknikler kullanılabilir.”

TMS2-Stoklar standardının “Stok Maliyetlerini Hesaplama Yöntemleri” başlığı altındaki 23 ncü paragraftan; normal şartlarda birbirleri ile ikame edilemeyen stok kalemleri ile özel projeler için üretilen veya satın alınan mal veya hizmetlerin maliyetinin, gerçek parti maliyet yöntemi ile belirleneceği görülüyor.

23 ncü paragrafta belirtilenlerin dışında kalan stokların maliyeti ise, ilk giren ilk çıkar (FİFO) veya ağırlıklı ortalama maliyet yöntemlerinden biri ile hesaplanabilir.

Evet bu iki bölümlük yazı dizisi ile, maliyet hesaplama yöntemlerini maliyet muhasebesi içinde incelemeye çalıştıktan sonra Vergi Usul Kanunu, Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ve Türkiye Muhasebe Standartları’nın “TMS2-Stoklar” standardına göre değerlendirmeye çalıştım.

Umarım konuyu merak eden muhasebeci arkadaşlarım için faydalı olmuştur.

Yorumlarınız olursa aşağıdan göndermenizi rica ediyorum.

VOLKAN KARA

S. M. Mali Müşavir

Volkan Kara

Volkan Kara

Giresun'da doğdu. İlk ve orta öğrenimini burada tamamladı. Yüksek öğrenimi İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi'nde yaptı, yine Akademi'ye bağlı Muhasebe Enstitüsü'nde "Lisansüstü Muhasebe Uzmanlığı" eğitimi aldı. 25 yıldan fazla sanayii şirketlerinde Muhasebe ve Mali İşler Yöneticiliği yaptı. Çeşitli eğitim sertifikaları yanında, mesleğinin gerektirdiği S. M. Mali Müşavir ruhsatı bulunmaktadır.

More Posts


Şimdi üye olun!

Ücretsiz e-kitabınızı alın...  Name: Email: 40 subscribers Bilgilerinizin güvenliğine saygılıyız. Email Marketingby GetResponse
Muhasebeci_Yorumluyor_QR-Code

Bir Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>


Şimdi üye olun!

Ücretsiz e-kitabınızı alın...  Name: Email: 40 subscribers Bilgilerinizin güvenliğine saygılıyız. Email Marketingby GetResponse
Share This
Önceki yazıyı okuyun:
Maliyet hesaplama yöntemlerine bakış
Muhasebede Maliyet Hesaplama Yöntemleri-1

Maliyet Muhasebesi N...

Kapat